Categorie: recensies

Ongezouten, maar wel gepeperd. Recensies van cultuurproducten, hoog en laag.

Naakte muziek

Wachten op de dirigent

Je kunt een peperdure top-muziekinstallatie in huis hebben, daarop CD’s afspelen van topkwaliteit van toporkesten geleid door topdirigenten. Dan nog haalt dat het niet bij het gevoel dat je ervaart als je bij een live-uitvoering van een goed symfonieorkest aanwezig bent. En ons eigen Haags Residentieorkest is zo’n orkest.
Er is altijd sprake van een bepaalde spanning die je op een CD nooit kunt tegenkomen want die CD is al veel eerder gemaakt, eventueel zoetgevooisd en van vlekjes ontdaan, en zo pretendeert men dan over de perfecte uitvoering te beschikken. Maar als je je realiseert wat er allemaal niet mis kan gaan tijdens een live-concert, roept dat een aangename spanning op die je op je eigen geluidsinstallatie nooit zult ervaren? Snaren kunnen breken, musici kunnen hoesbuien krijgen of onwel worden, muziekstandaards kunnen omvallen. Een noot wordt gemist of vals gespeeld. Dat maakt het allemaal tot zo’n spannende belevenis. De instrumenten zijn zoals ze zijn, de musici zijn zoals ze zich op dat moment voelen. Geen enkele mogelijkheid tot herstel van fouten. Wat je hoort en ziet is de naakte waarheid, de naakte muziek. Daarna zal hetzelfde stuk altijd anders klinken want het kan nooit meer exact zo herhaald worden. Muziek is nou eenmaal vergankelijk, zeker toen er nog geen mogelijkheid bestond om geluiden vast te leggen was het gewoon het einde, over en uit, als het concert afgelopen was. Een schilder of tekenaar kon een landschap nog vastleggen, voorwerpen konden opgemeten en beschreven worden. Muziek voor de oren moest het van de herinnering hebben. Dat is ook de reden dat kunstschilders uit vroegere tijden vaak een viool of ander snaarinstrument afbeeldden als symbool van de vergankelijkheid. Sommigen zetten er ter verduidelijking ook nog een schedel bij eventueel nog een blauw lint met een sleutel. Allemaal symbolen die we nauwelijks meer kennen om de vergankelijkheid van het leven aan te stippen.
Vanmiddag was het dus weer zover. Een gratis lunchconcert door het Residentieorkest in de dr. Anton Philipszaal, ter voorbereiding van hun optreden van a.s. weekend.
Bij binnenkomst waren enkele muzikanten al druk bezig hun muziekinstrumenten te stemmen. Ik hoorde veel heftige lage tonen op grote blaasinstrumenten. Af en toe meende ik melodieflarden van Prokofjev te herkennen, maar ja, orkesten die aan het stemmen zijn klinken nogal gauw naar Prokofjev. Want Prokofjev was geen romantische melodietjesschrijver. Mijn oren hadden me ditmaal niet bedrogen, we kregen gedurende een half uur delen van de Romeo en Julia-suite te horen. Te beginnen met een oorverdovend spektakel van het gedeelte dat jullie allemaal kennen van een al wat oudere Tv-commercial, ben vergeten om welk artikel het ging, maar dat is ook niet zo belangrijk.
Vrijdagavond 20.15 en zondagmiddag 14.15 is het complete programma te beluisteren.
Dvořak – De Watergeest; Dvořak – Vioolkoncert, Liza Ferschtman, viool; Prokofjev – selectie uit Romeo en Julia.
Het Residentie Orkest staat onder leiding van dirigent Jun Märkl.
Deze gratis lunchconcerten worden regelmatig gehouden.
Wat gedurende dit seizoen nog gaat komen:
Donderdag 17 januari 2013; 12:30 uur, Dirigent Claus Peter Flor
Donderdag 7 februari 2013; 12:30 uur, Dirigent Otto Tausk
Donderdag 21 maart 2013; 12:30 uur, Dirigent Neeme Järvi
Woensdag 17 april 2013; 12:00 uur, Dirigent Gijs Leenaar (meespeelconcert)
Donderdag 16 mei 2013; 12.30 uur, Dirigent Santtu-Matias Rouvali.
Ga er een keer naar toe, en neem ook iemand mee om je ervaringen mee te delen.

Bij het begin van zo’n concert krijg je en korte toespraak van iemand van de Philipszaal die aankondigt wat je gaat horen en die vervolgens vertelt dat je na afloop bij de kassa twee kaartjes voor de prijs van één kunt kopen. Dat is zo’n beetje de standaard.
Deze keer – voor het eerst in de (althans in de mijne) geschiedenis – werd er niet gevraagd om je telefoons helemaal uit te zetten maar alleen om het geluid uit te zetten. “Als jullie willen twitteren of facebooken waar je op dit moment zit, ga gerust je gang, misschien zit de zaal dan de volgende keer nog voller”.
Ik zeg: DOEN

Hope Springs

Hope Springs

Terwijl ik onder de douche sta denk ik wederom na over een film die ik al enkele weken geleden gezien heb.

Hope Springs

Wat als je al 30+ jaar met dezelfde man getrouwd bent en het leven van alle dag bepaald niet inspirerend is. Je man valt iedere avond bij hetzelfde programma, wat hij zo graag wil zien en jij niets vindt, in slaap. Je kookt, boent, wast en verzorgt, maar je wordt als persoon niet opgemerkt. Wil je dat de resterende jaren van je leven dan nog volhouden of waag je de stap en ga je scheiden? Meryl Streep speelt, zoals vaker, een iet wat fragile, onzekere, ouder wordende vrouw.  Geloofwaardig wordt het verhaal als de twee na behoorlijk wat pressie vanuit de vrouw, uiteindelijk toch op de bank bij de huwelijkstherapeut belanden en ook daadwerkelijk blijven zitten. Als je al zo veel jaar getrouwd bent, blijf je dan spreken over wat je fascineert, je opwindt en vooral waarom je van elkaar houdt? Man, gespeeld door Tommy Lee Jones, denkt van niet en wringt zich in allerlei bochten om maar vooral niet te hoeven zoeken naar wat hem beweegt in het leven. Ballen toont de vrouw door alhoewel ze zich normaliter niet gehoord voelt, nu toch echt duidelijk voor haar eigen geluk gaat. De vragen die er gesteld worden in de film zijn zowel ontroerend, lachwekkend, als confronterend. Niet volgepakt met overweldigende filmische beelden, maar gewoon een prettige film om naar te kijken. Het enige vreemde vond ik dat Meryl Streep in iedere scene andere kleding aan heeft. Alsof de kleding die zij draagt staat voor de stemming waar ze in is.

Boeiend vond ik bovenal dat ik in een afgeladen zaal vol met ‘afkeurende-geluiden makende’ dames van rond de 70 jaar zat en welgeteld 13 heren. Ik bedenk me dan op zo’n moment, zou ik in zo’n huwelijk kunnen functioneren?  Wat je nu verzuimt aan te pakken in de onderlinge omgang met elkaar zal zich over 30+ jaar wreken. Dus vol goede moed droog ik mij af, ga naast mijn man op de bank zitten en vertel hem dat ik van hem houd!

Over ouder worden

“Amour” is een confronterende film die gaat over het ouder worden. We willen allemaal graag oud worden en gezond blijven. Vooral dat laatste is heel belangrijk. “Nog vele jaren in goede gezondheid”, staat er vaak op verjaardagskaarten geschreven. Deze film gaat niet alleen over het ouder worden maar ook over een naderende dood. We gaan allemaal dood, niemand uitgezonderd. Hebben we het daar wel eens over met mensen die ons dierbaar zijn of schuiven we dat liever vooruit? Als je jong bent is dit nog allemaal de “ver-van-mijn-(sterf)bed-show” maar naarmate je ouder wordt dringt die gedachte zich vaker op. Het komt onvermijdelijk op je af, maar hoe komt het? Als je “geluk” hebt krijg je een hartstilstand of leg je het loodje in het verkeer. Heel vervelend voor de nabestaanden maar wie weet hoeveel narigheid jou bespaard is gebleven.
Over die narigheid gaat deze film. We zien in een gelukkig ouder echtpaar in goeden doen. In het begin van de film zie je het paar in een concertzaal bij een optreden een jonge pianist, een succesvolle leerling van mevrouw. Thuis wordt er over nagepraat en het leven kabbelt rustig voort zoals dat bij oudere echtparen vaker gebeurt. Ze bewonen een schitterend ruim bemeten appartement met lift en conciërge-echtpaar. De vrouw echter wordt plotseling getroffen door een herseninfarct. Twee zelfs. De eerste is een bijna onopgemerkt moment van afwezigheid, de tweede is ernstiger en zorgt voor een gedeeltelijke verlamming. We zijn getuige van het hele proces van aftakeling, ontreddering, afhankelijkheid, decorumverlies. De echtgenoot verzorgt zijn vrouw desondanks heel liefdevol, bijgestaan door ingehuurde professionele hulp. Maar ze zijn beiden de regie over hun leven volledig kwijt.
Het is geen vrolijke film, hij zet je behoorlijk aan het denken, althans mij. Wat zou ik doen in zo’n situatie? Welke stappen moet ik zelf nemen en op welk moment?
De hele zondag waren alle voorstellingen volledig uitverkocht en de zaal was meesttijds muisstil.

Deze film draait momenteel in het Filmhuis Den Haag

De Marathon

De Marathon

Hilarisch grappig, ontroerend en een tikkeltje ordinair. Dat is mijns inziens de omschrijving van de nieuwe Nederlandse film, de Marathon, die nu in de bioscoop draait.
We zien héél wat bekende acteurs in deze film voorbij komen, die een bijzonder verhaal vertellen.
Een garage die langzaam maar zeer zeker down the drain gaat en de medewerkers die erin werken vertellen allemaal hun eigen unieke verhaal.
De een is ziek, de ander met een baby die niet eens van hem is, de derde zit in een zeer ongelukkig huwelijk, de vierde is een in de kast zittende homo en een Egyptische ex-Marathonloper met een ongelukkige voet. Dit is natuurlijk een doldwaas gegeven.
Al snel blijkt dat niet alleen de garage een langzame dood sterft, maar de garagehouder ook. Om de garage te redden, zijn familie en vrienden moet hij zo snel mogelijk veel geld zien te verdienen om een belastingschuld af te betalen. En zó wordt de Marathon geboren.
Vriendschap en onvrede, bezieling en doorzettingsvermogen, geheimen en verwaarlozing zijn de thema’s die deze film behelzen.
De toewijding van die rennende, te dikke mannen is ontroerend en de grappen tegelijkertijd, ik heb tot tranen toe gelachen!
De cast is weerzinwekkend en daardoor geniaal, ik zeg:”gaan”….want die laatste paar honderd meter…die zijn killing!

Dans la maison

Een van de openingsscènes van deze film bestaat uit een breedbeeld mozaïek waarin alle geüniformeerde leerlingen van een lyceum in willekeurige samenstelling in een flits voorbijkomen. Het mozaïek bevat steeds minder leerlingen, het beeld wordt steeds trager en de foto’s steeds groter, totdat er uiteindelijk slechts twee overblijven die – zo blijkt weldra – de hoofdpersonen zullen worden, naast de twee echtparen die de verbinding tussen beide leerlingen vormen.

Claude, een intelligente jongen van 16,  leeft alleen met zijn invalide vader. Zijn moeder is er vandoor gegaan toen hij negen was. Claude is een dromer. Zit soms op een bankje van een parkje dat omringd wordt door hele mooie huizen. Hij fantaseert hoe het zou zijn om als lid van zo’n familie in zo’n mooi huis te wonen. In zijn klas raakt hij bevriend met een jongen die in zo’n mooi huis woont. Toevallig is die jongen heel slecht in wiskunde en Claude juist heel goed. Ze besluiten om samen  huiswerk te maken. Op die manier dringt hij zichzelf zo’n mooi huis binnen. Hij schrijft hierover voor zijn leraar literatuur. Die raakt geboeid door goed geschreven enigszins voyeuristisch verhalen waarin Claude zijn huiswerkbezoeken beschrijft. “Wordt vervolgd” is steevast de slotzin.  Omdat zijn leraar schrijverstalenten vermoed geeft hij hem extra aandacht. Niet in het minst omdat hij, samen met zijn vrouw, benieuwd is naar het beloofde vervolg. Hoewel de opstellen uitsluitend bestemd zijn voor de leraar zelf laat hij ze ook aan zijn vrouw lezen en vraagt haar mening.
Het kinderloze echtpaar laat zich meeslepen door nieuwsgierigheid, puur voyeurisme zeg maar, uiteindelijk wordt dit hun ondergang.
Al met al krijgen we een mooi inkijkje in de privéwereld van het leraarsechtpaar, waarvan de vrouw een galerie heeft met moderne kunst die met opheffing bedreigd wordt. Ondanks de pornografische kunst die er op een bepaald moment staat tentoongesteld blijven kijkers en kopers weg. Deze tentoonstelling is haar strijd tegen de porno-industrie maar in feite zijn het gewoon opblaaspoppen uit een seksshop. Ook hangt er ergens een schilderij van penissen die met zijn vieren en hakenkruis vormen.  Als laatste redmiddel organiseert ze een tentoonstelling over moderne Chinese kunst. Stiekem heeft ze voor de vernissage ook de ouders van de vriend van Claude uitgenodigd, want over die mensen weet zij via de opstellen alles, ook intieme details, maar heeft ze nog nooit gezien en is nieuwsgierig.  De mening van de leraar over moderne kunst in het algemeen die hij gevraagd en ongevraagd ventileert is schitterend. Ik vermoed dat het ook de mening is van François Ozon, de regisseur.
Fictie en werkelijkheid lopen continu door elkaar. Is wat Claude schrijft de waarheid? Voice-overs verbinden fictie en werkelijkheid naadloos aan elkaar. De opstellen blijven komen en worden kritisch beoordeeld en soms zien we scenes opnieuw gespeeld maar dan waarin de opmerkingen van de leraar met terugwerkende kracht zijn verwerkt.
De leraar maakt schema’s hoe je een goed boek moet schrijven, je zou het ook filmscripts kunnen noemen. Er is een hoofdpersoon die een ideaal heeft, dat is altijd de basis. Onderweg naar dat ideaal komt de hoofdpersoon allerlei obstakels tegen die overwonnen moeten worden.
De ouders van zijn medeleerling zijn op hun manier ook een beetje sneu. De vader werkt hard terwijl zijn directeur er met de eer en de centen gaat strijken. (hij wordt later ook ontslagen). Zijn moeder studeerde binnenhuisarchitectuur maar is gestopt toen zij het kind kreeg. Later wil ze haar studie weer oppakken. Ze droomt nu van een nieuwe inrichting en verbouwing van haar huidige woning. Zo heeft iedereen zijn dromen.  De relatie tussen Claude en de moeder is af en toe een beetje broeierig. Ozon maakt gebruik van suggestieve symbolen, metaforen zo je wilt, zo laat hij de moeder, als ze samen met Claude, voor hun huis, op een bankje zit een appel eten. Nou dan weet je het wel.  Terwijl ook enige seksualiteit  gesuggereerd wordt tussen Claude en de galeriehoudster.  Claude weet op slinkse wijze ook het huis van zijn leraar binnen te dringen.
De galeriehoudster pakt op een bepaald moment haar koffers en vertrekt nadat haar man wordt ontslagen wegens fraude. Het hardwerkende echtpaar vertrekt naar China, want daar liggen goede toekomstkansen voor hardwerkende mensen.

Aan het einde van de film zitten Claude en zijn “professeur”, in de avondschemering, op een bankje van een “instituut” met uitzicht op een appartementsgebouw van circa 10 woningen breed,  en 4 lagen hoog waarin achter elk verlicht raam “dingen” gebeuren, mensen ruzie maken, elkaar liefhebben, verzorgd worden, feesten, verveeld naar de televisie liggen te hangen.  We zijn getuigen van een moord. Deze eind scene had voor mij véél langer mogen duren want er was nog zó veel te zien.
Elk “Maison” vertelt zijn eigen verhaal. De wereld zit vol mensen, vol dromen en vol verhalen.

zie filmhuis