Recensie boekenweekgeschenk 2018: Gezien de feiten

Disclaimer: deze recensie staat bol van de spoilers. Ook als u de Volkskrant graag leest gaat u dit artikel niet waarderen.

Het boekenweekgeschenk van 2018, ‘Gezien de feiten’, is het vijfde prozawerk van Griet op de Beeck. Ik was verder niet bekend met haar werk, maar enig nalezen leert mij dat zij met het schrijven over seksueel geweld en op diverse wijze beschadigde mensen in eerder werk voor controverse heeft gezorgd.

Aangezien er bij het schrijven van deze recensie nog slechts drie dagen boekenweek resteren pak ik het deze keer anders aan. Dat is de vrijheid die ik heb als blogger, er is geen reden om deze niet te nemen. Griet op de Beeck zou mij waarschijnlijk gelijk geven. Ik begin deze keer eens met een tweetal recensies waar mijn zwager mij op wees. Wellicht is het een idee om eerst deze recensies eens te beoordelen. Hierna zal ik zelf iets over het boek zeggen.

Het Boekenweekgeschenk, met daarachter een ander boek dat mij interessant leek

Recensies van het Boekenweekgeschenk 2018

De Volkskrant was uitgesproken negatief over het Boekenweekgeschenk. Dat komt goed uit, want ik ben in dit geval vrij negatief over de Volkskrant.

Arjan Peters, die zich in zijn recensie positief uitlaat over de meeste Boekenweekgeschenken van de afgelopen tien jaar, op dat van Kader Abdolah na, sabelt het boek neer met een gemakzucht die ik verwacht bij een post op Facebook. Zo bestaat zijn kritiek op de uitwerking van de hoofdpersoon vaak uit een enkel woord: “Daar had ze zich bij neergelegd. ‘De zon gaat op, de zon gaat onder’, schrijft Griet Op de Beeck. Zo passief was Olivia, bijna een halve eeuw. Waarom?”

Analyse van het boek blijft achterwege, de kritiek uit zich vooral middels polemisch taalgebruik, zoals in de beschrijving van de opening, waarin hij de overleden man van de hoofdpersoon ‘een vreselijke vent’ noemt, een omschrijving die enkel voort kan komen uit een afkeer van het boek, niet van het overleden karakter, dat hooguit getypeerd kan worden als: ‘burgerlijk’, ‘saai’, ‘traditioneel’, ‘beklemmend’.

In de beschrijving komt hij zelf niet verder dan een moralistische opvatting over de karakters en het boek: “In kwezeligheid doet Op de Beeck niet voor haar personage onder. Te midden van de arme kinderen voelde Olivia ‘al dat onaanvaardbare waarvan ze besefte dat ze het alleen maar kon aanvaarden’. Of deze, over het verliefde stel: ‘Ze stapten zomaar op een trein en merkten wel waar ze uitkwamen, op hun leeftijd was dat betaalbaar.’ Het zal godverdomme eens wat kosten!”

Als een bevriend blogger dit had opgeschreven, op Facebook bijvoorbeeld, had ik dit wellicht leuk gevonden. Van de Volkskrant verwacht ik meer: mensen betalen voor de Volkskrant. Arjan Peters levert een ondermaatse recensie af. Zijn boekenweekgeschenk had hem best wat mogen kosten. Ik stel voor dat de Volkskrant volgend jaar een middelbare scholier inhuurt voor deze klus, deze leren nog een boek te analyseren.

NRC over het Boekenweekgeschenk (Spoiler alert)

Thomas de Veen ergert zich in zijn recensie in NRC aan de instelling van Op de Beeck, die haar eigenwijze karakters in een vijandige, of tenminste negatieve omgeving plaatst, waarin zij vervolgens wèl slagen. Ik ben het met hem eens dat dit literair gezien ongebruikelijk is en ook een beetje saai.

Ik deel zijn mening niet geheel: het loopt overduidelijk niet goed af met Olivia en haar nieuwe liefde, die op de laatste bladzijde van de weg geraken in zijn Afrikaanse geboorteland. We mogen vermoeden dat ze doodgaan: het boek eindigt halverwege een zin. Ook heb ik er, in tegenstelling tot De Veen, geen problemen mee dat ‘de wereldproblematiek’ onverwacht interveniëert in het verhaal middels een radiouitzending. Dit is wellicht wat Pythonesk, maar daarom niet onrealistisch.

Verder ben ik het in hoofdlijnen wel met De Veen eens. Ik zal mij iets positiever uitlaten over het boek, al is het maar dat het aanzienlijk prettiger las dan een aantal boekenweekgeschenken van de afgelopen jaren.

Haagspraak over het Boekenweekgeschenk

Aangezien ik in mijn beschrijving van de recensies al één en ander prijs heb gegeven, zal ik het kort houden. Haagspraak vergoedt mij immers de 12,50 die deze recensie mij kost niet. Als ik dit langs de meetlat van de landelijke pers leg, ben ik dan ook van mening dat u redelijkerwijs zelfs geen spellcheck van mij mag verwachten. Deze zal ik dan ook uitermate gemakzuchtig achterwege laten.

De hoofdpersoon

Wij leren Olivia, 70 jaar oud, kennen op de uitvaart van haar man Ludo. Zij speelt hier haar rol als zorgzame moeder die zichzelf wegcijfert en ziet dat haar dochter Roos (44, kan wellicht geen kinderen krijgen) erg verdrietig is.

De dochter, net als de rest van de familie, gaat ervan uit dat de dood van haar man een grote klap is voor Olivia en doet haar best om haar moeder te troosten. Griet op de Beeck gebruikt de eerste drie hoofdstukken van haar boek om in een vlotte, efffectieve stijl de miscommunicatie tussen familieleden neer te zetten: moeder is opgelucht dat zij nu haar eigen leven kan inrichten, maar durft dit nog niet goed na zich jaren weggecijferd te hebben, dochter projecteert haar eigen verdriet op de moeder, begripvolle, maar zwakke schoonzoon durft zijn vrouw niet af te vallen en blijft uiteindelijk overal tussen in hangen.

De dochter

Roos geeft haar moeder op de uitvaart een zelfgemaakt portret van haar vader mee, voor boven de bank. Terwijl Olivia na de dood van Ludo een flink deel van haar huisraad vervangt, blijft dit portret in de woonkamer hangen, zoals de cadeaus van familieleden bij leven van Ludo altijd bewaard bleven.

Roos is zorgzaam naar haar moeder toe, domineert haar man, Sander geheten, en wordt uiteindelijk kwaad op haar moeder, nadat zij eerst ongerust is over dienst plan om les te gaan geven, als vrijwilliger in Afrika.

De nieuwe liefde

De relatie tussen moeder en dochter wordt problematisch nadat Roos tijdens een gesprek op Skype een donkere man ziet die naar de camera zwaait en haar moeder een kus in de nek geeft. Als deze Daniel naar België komt, breekt de dochter zelfs haar vakantie af om haar moeder te komen controleren.

Daniel, gepensioneerd docent en vrijwilliger voor dezelfde hulporganisatie waar Olivia voor werkt, leren wij kennen als een charmante, uiterst vitale 60-plusser met een uitgesproken positieve instelling. Hij is zorgzaam, attent, begripvol. Er is geen fout aan zijn persoonlijkheid te ontdekken. Gedurende het verhaal komt hier ook geen verandering in.

De uitwerking

Na de eerste paar hoofdstukken is de uitwerking van het boek vrij rudimentair. Dit is jammer, aangezien het gegeven veel mogelijkheden zou moeten bieden om een goede roman te schrijven. Wellicht is het de beperking van 90 bladzijden die het boek parten speelt, wellicht zijn er juist passages die binnen deze grens beter geschrapt hadden kunnen worden ten faveure van wat diepgang.

Een voordeel is dan wel weer dat de lezer veel heeft om met de eigen fantasie in te vullen en ook op tijd klaar is met lezen voor het avondeten.

Conclusie

Dat is uiteindelijk ook de functie van een boekenweekgeschenk: een aperitief. In tegenstelling tot de recensenten van Volkskrant en NRC ben ik van mening dat Griet op de Beeck hier wèl in slaagt, misschien met de spreekwoordelijke hakken over de sloot, maar dat ben ik inmiddels gewend bij een Boekenweekgeschenk.

Terzijde: een gemakzuchtig lezer zou er voor kunnen kiezen zich te beperken tot de eerste paar hoofdstukken. Op deze wijze is bijvoorbeeld het Boekenweekgeschenk van vorig jaar ook uitstekend te overleven.

Edwin IJsman

Twee jaar Bea-Nix

“Zaterdagmiddag 10 maart 2018 vieren wij ons 2-jarig bestaan!
Het belooft een gezellige middag te worden. Natuurlijk zijn jullie allemaal welkom om dit met ons te vieren.
Ingang: Vierheemskinderenstraat (bij het schoolplein).
Tot dan!!”

twee jaar bea-nix
Doedelzak, koffie, hapjes en een bakkie bij de viering van twee jaar Bea-Nix. Foto: Haagspraak

Bij de opening twee jaar geleden kwam ik voor het eerst bij de Bea-Nix. “Handig,” dacht ik, “een plek om allemaal spullen naar toe te brengen die ik bij gebrek aan een berging nergens meer kwijt kan. Ik kom toch om in de kleding en de boeken.”

Twee jaar verder komt de Bea-Nix om in de kleding en de boeken, maar daar maken ze zich niet druk om: “Er komt wel meer kleding binnen dan er opgehaald wordt, maar we geven ook regelmatig kleding mee aan projecten in bijvoorbeeld Syrië. Één van onze vrijwilligsters werkt in een ziekenhuis. Voor de moeders van de allerkleinste babies, te vroeg-geborenen bijvoorbeeld, is het vaak lastig om kleding te vinden. De babykleding die bij de Bea-Nix gebracht wordt brengen wij vaak daarheen.”

De boeken zijn een ander probleem: “Er wordt niet veel gelezen in deze wijk.” Het grote aandeel bewoners van niet-Nederlandse afkomst, niet allen even leesvaardig in Nederlands verklaart dit gedeeltelijk. Verder zijn sommige boeken eenvoudigweg verouderd.

Als ik rondloop in de Bea-Nix zie ik dat het er na twee jaar steeds gestroomlijnder en professioneler uitziet, zonder dat de gezellige sfeer die bij een weggeefwinkel hoort verdwenen is. Een vijftal vrijwilligers begroet me met hapjes en een bak koffie of thee om de verjaardag te vieren en neemt mijn tas aan: “Vandaag pakken we niets uit, maar vieren we onze verjaardag.”

Het publiek bestaat vooral uit vrouwen en kinderen. Het is in twee jaar niet rustiger geworden in de Bea-Nix, met name het gratis speelgoed vindt gretig aftrek. Terwijl de kinderen, schijnbaar al enigszins gewend aan het beleid, max. 3 stuks speelgoed p.p. rustig wat uitzoeken, kijken de moeders, met en zonder hoofddoek, tussen het uitgebreide aanbod aan kleding. De weggeefwinkel doet waar hij voor opgericht is: welvaartsresten herverdelen. En degenen die het het hardst nodig hebben lijken hem te kunnen vinden.

Ook ik heb de afgelopen twee jaar kleding gebracht en gehaald bij de Bea-Nix. Sweaters en shirts die ik over had vonden hun weg naar de weggeefwinkel in de oude school aan de Beatrijsstraat. Voor elke jas die ik erheen bracht, haalde ik waarschijnlijk wel weer een ‘nieuwe’ op. Over de kwaliteit ben ik te spreken: de colbertjes die ik nu bezit zijn allemaal tweedehandsjes, alles wat ik ooit bij een H&M of elders heb gekocht is inmiddels gedoneerd: niet mooi genoeg.

De Bea-Nix is elke zaterdag open tussen 14:00 en 17.00 uur. Je vindt de Moerwijkse weggeefwinkel op de Beatrijsstraat 14.

Nieuwjaarsduik 2018 te Scheveningen

Ook dit jaar vond de traditionele Nieuwjaarsduik in Scheveningen weer plaats. Haagspraaks hoffotograaf Roel Wijnants moest helaas vanwege ziekte verstek laten gaan, maar onze Frans Schmit maakte het meer dan goed met een prachtige serie foto’s. Anne-Lyke van den Elshout zorgde voor de video.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Van Uitlaat tot podcast: twee Hagenezen in gesprek

Wat gebeurt er als de ene Hagenees de ander interviewt over zijn verleden als radioman, of over zijn huidige werk als podcaster?

Wim de Bie, foto: Marco Raaphorst

Wim de Bie

Wim de Bie is bij het grote publiek natuurlijk vooral bekend als onderdeel van het duo Van Kooten en De Bie, maar al in 1963 was hij actief op de radio, als eindredacteur van het VARA-radioprogramma Uitlaat. Maar ook na zijn lange periode als onderdeel van het populaire duo blijft De Bie actief, met vaak verrassende projecten. Zo hield hij van 2001 tot mei 2008 op de website van de VPRO een weblog, Bieslog*, bij en was hij in 2010 onze Nationale Mental Coach.

Zo is Wim de Bie, die in 2011 terug naar zijn geboortestad Den Haag verhuisde, onlangs een podcast begonnen, getiteld Bie’s Warboel. Deze podcast en een recent gedigitaliseerd privé-archief vol historische bandopnamen waren aanleiding tot de productie van een radiodocumentaire die deze zondag uitgezonden wordt.

Marco Raaphorst

Marco Raaphorst creëert muziek, ontwerpt innovatieve sounds en maak documentaries voor radio en podcasts. Hij maakte eerder onder andere de prachtige radiodocumentaire Oostende Healing, over Marvin Gaye’s verblijf in de Belgische badplaats. In 2015 had stond de video Portrait of Lotte, 0 to 16 years in 4 ½ minutes, van Frans Hofmeester, waarvoor Raaphorst de muziek maakte binnen anderhalve dag op 400.000 views. Bij Haagspraak kennen wij Marco Raaphorst uiteraard als oprichter van het Haagse blog Hofstijl, waarvoor een aantal van ons in het verleden schreven.

Voor Wim de Bie doet hij de techniek en de montage van zijn podcast. De VPRO hoorde hiervan en bood Marco aan een documentaire over Wim te maken. In zijn woorden:
“Wekelijks sprak ik bij hem thuis af om, zoals Wim dan regelmatig zei “zoals Kees en ik ook altijd deden”, ideeën te spuien. Vooral eerst veel praten zonder op te nemen. Het resulteerde in een echte samenwerking.”

Het resultaat van deze samenwerking is zondag 28 mei 2017 te horen in de Radio Doc: ‘Wim de Bie: de Radio Jaren – van Uitlaat tot podcast’, tussen 21 en 22 uur, op NPO Radio 1.

Lees verder:

http://bieswarboel.nl/
http://marcoraaphorst.nl/

  • Een up-to-date versie van Bieslog kon ik helaas niet vinden. De eerste versie, door Wim de Bie persoonlijk op Blogger gemaakt staat hier: http://wimdebie.blogspot.nl/

Haagspraak wenst u een vrolijk pasen!

Haagspraak hoopt dat u deze Tweede Paasdag weer vrolijk opgestaan bent, uw eitje heeft gebakken (en allicht bij grote trek die paashaas erachteraan) en nu God-knows-what doet, al dan niet in gezelschap van uw naasten en/of familie.

Haagspraak wenst u een vrolijk Pasen
Afbeelding: Beeldenbries.nl, inkleuring, Haagspraak

Onlangs kwam ik op het Plein in onze prachtige hofstad onze cartoonist uit oktober 2012 tegen, Beeldenbries, oftewel Inge van Holstein. Indertijd heeft zij een tweetal cartoons voor ons getekend, die hier en hier te vinden zijn.

Het leek mij aardig om haar kleurplaat te bewaren voor de bijpassende gelegenheid. Hierbij dus:

Vrolijk Pasen!