Naakte muziek

Wachten op de dirigent

Je kunt een peperdure top-muziekinstallatie in huis hebben, daarop CD’s afspelen van topkwaliteit van toporkesten geleid door topdirigenten. Dan nog haalt dat het niet bij het gevoel dat je ervaart als je bij een live-uitvoering van een goed symfonieorkest aanwezig bent. En ons eigen Haags Residentieorkest is zo’n orkest.
Er is altijd sprake van een bepaalde spanning die je op een CD nooit kunt tegenkomen want die CD is al veel eerder gemaakt, eventueel zoetgevooisd en van vlekjes ontdaan, en zo pretendeert men dan over de perfecte uitvoering te beschikken. Maar als je je realiseert wat er allemaal niet mis kan gaan tijdens een live-concert, roept dat een aangename spanning op die je op je eigen geluidsinstallatie nooit zult ervaren? Snaren kunnen breken, musici kunnen hoesbuien krijgen of onwel worden, muziekstandaards kunnen omvallen. Een noot wordt gemist of vals gespeeld. Dat maakt het allemaal tot zo’n spannende belevenis. De instrumenten zijn zoals ze zijn, de musici zijn zoals ze zich op dat moment voelen. Geen enkele mogelijkheid tot herstel van fouten. Wat je hoort en ziet is de naakte waarheid, de naakte muziek. Daarna zal hetzelfde stuk altijd anders klinken want het kan nooit meer exact zo herhaald worden. Muziek is nou eenmaal vergankelijk, zeker toen er nog geen mogelijkheid bestond om geluiden vast te leggen was het gewoon het einde, over en uit, als het concert afgelopen was. Een schilder of tekenaar kon een landschap nog vastleggen, voorwerpen konden opgemeten en beschreven worden. Muziek voor de oren moest het van de herinnering hebben. Dat is ook de reden dat kunstschilders uit vroegere tijden vaak een viool of ander snaarinstrument afbeeldden als symbool van de vergankelijkheid. Sommigen zetten er ter verduidelijking ook nog een schedel bij eventueel nog een blauw lint met een sleutel. Allemaal symbolen die we nauwelijks meer kennen om de vergankelijkheid van het leven aan te stippen.
Vanmiddag was het dus weer zover. Een gratis lunchconcert door het Residentieorkest in de dr. Anton Philipszaal, ter voorbereiding van hun optreden van a.s. weekend.
Bij binnenkomst waren enkele muzikanten al druk bezig hun muziekinstrumenten te stemmen. Ik hoorde veel heftige lage tonen op grote blaasinstrumenten. Af en toe meende ik melodieflarden van Prokofjev te herkennen, maar ja, orkesten die aan het stemmen zijn klinken nogal gauw naar Prokofjev. Want Prokofjev was geen romantische melodietjesschrijver. Mijn oren hadden me ditmaal niet bedrogen, we kregen gedurende een half uur delen van de Romeo en Julia-suite te horen. Te beginnen met een oorverdovend spektakel van het gedeelte dat jullie allemaal kennen van een al wat oudere Tv-commercial, ben vergeten om welk artikel het ging, maar dat is ook niet zo belangrijk.
Vrijdagavond 20.15 en zondagmiddag 14.15 is het complete programma te beluisteren.
Dvořak – De Watergeest; Dvořak – Vioolkoncert, Liza Ferschtman, viool; Prokofjev – selectie uit Romeo en Julia.
Het Residentie Orkest staat onder leiding van dirigent Jun Märkl.
Deze gratis lunchconcerten worden regelmatig gehouden.
Wat gedurende dit seizoen nog gaat komen:
Donderdag 17 januari 2013; 12:30 uur, Dirigent Claus Peter Flor
Donderdag 7 februari 2013; 12:30 uur, Dirigent Otto Tausk
Donderdag 21 maart 2013; 12:30 uur, Dirigent Neeme Järvi
Woensdag 17 april 2013; 12:00 uur, Dirigent Gijs Leenaar (meespeelconcert)
Donderdag 16 mei 2013; 12.30 uur, Dirigent Santtu-Matias Rouvali.
Ga er een keer naar toe, en neem ook iemand mee om je ervaringen mee te delen.

Bij het begin van zo’n concert krijg je en korte toespraak van iemand van de Philipszaal die aankondigt wat je gaat horen en die vervolgens vertelt dat je na afloop bij de kassa twee kaartjes voor de prijs van één kunt kopen. Dat is zo’n beetje de standaard.
Deze keer – voor het eerst in de (althans in de mijne) geschiedenis – werd er niet gevraagd om je telefoons helemaal uit te zetten maar alleen om het geluid uit te zetten. “Als jullie willen twitteren of facebooken waar je op dit moment zit, ga gerust je gang, misschien zit de zaal dan de volgende keer nog voller”.
Ik zeg: DOEN

Lunchconcert

Het Residentie Orkest verzorgt regelmatig lunchconcerten waarbij het orkest repeteert voor het concert van het komende weekend. Dé gelegenheid om een kijkje in de keuken te nemen en te zien hoe elke dirigent een eigen aanpak heeft en hoe een toporkest functioneert.
Vanmiddag was ik er weer. Op het programma van aanstaand weekend staan werken voor orkest en cello van Berlioz, Saint-Saëns en Franck. Maar helaas, maar ook weer niet helemaal helaas, kregen we een stuk van Jacques Offenbach te horen. Jaques Offenbach? operette, can-can enzo. Ik zat niet echt te springen op mijn stoel.
We waren bevoorrecht vertelde de presentator. Vanmiddag zou een uniek optreden plaatsvinden want dit zou verder niet meer in Den Haag gespeeld ten gehore worden gebracht. We gingen luisteren naar Offenbach’s Grand Concerto, de concerto militaire met als solist de beroemde Franse cellist Jérôme Pernoo. Alles onder de leiding van een eveneens beroemde dirigent, de Amerikaan Andrew Grams.
Het eerste wat opviel toen ik de zaal in kwam was de opstelling van het orkest. Normaal gesproken staat de gouden harp altijd links op het toneel, dan de violen en rechts van de dirigent volgen dan de grotere vioolfamilieleden, oplopend in grootte tot aan de contrabassen toe. Vandaag stond alles in spiegelbeeld opgesteld. Na afloop vertelde een van de violistes ons (we waren met een paar bezoekers naar voren gelopen om hierover opheldering te vragen) dat deze opstelling de nadrukkelijk wens van de dirigent was omdat de klank van het orkest hierdoor beter zou zijn.
Muziek is in eerste instantie natuurlijk iets om naar te luisteren. Maar in dit geval was het ook een genot om naar te kijken. De cellist speelde virtuoos en ontspannen. Hij was als het ware één met zijn instrument, hij wàs de muziek die hij speelde. Het stuk zelf, typisch Frans met de nodige militaire paukenslagen en tromgeroffel, was verder vrolijk en opgewekt.
De lunchconcerten vinden meestal plaats op donderdag, duren niet langer dan een half uur (er zijn uitzonderingen) en zijn gratis toegankelijk.
Het volgende lunchconcert is op 29 november, 12.30 uur, dirigent Jun Märkl. Op het programma staan stukken van Dvorák en Prokofjev (maar voor hetzelfde geld krijg je wat anders te horen).

%d bloggers liken dit: