De terugkeer van Thalia

DSC01024a

Sinds enkele dagen is in de Boekhorststraat de voorgevel van het oude Thaliatheater weer te zien. De voorgevel van het Broekenhuis is gestript en het oude theater is weer zichtbaar. Na restauratie komt er op de begane grond de Boomhuttenclub, een klim-en klautergebeuren voor kinderen waar ook ouders op hun gemak een kopje koffie of thee  kunnen nuttigen. Zo krijgt de Boekhorststraat er weer een prachtige voorgevel bij die veel kijkers zal trekken.

DSC01023a

De geschiedenis van Thalia begon in 1912 toen architect M. Kuyper Czn. de Cinema Americain ontwierp. Het gebouw was groots van opzet en luxueus ingericht. Na de reizende bioscopen werden de eerste permanente bioscopen gebouwd. Eén daarvan was de Cinema Americain. Herman van der Stap was de eigenaar. Juist de reizende bioscopen op kermissen werden als volksvermaak gezien. Met de bouw van luxueuze bioscooppanden hoopte men ook de hogere standen ertoe over te halen een film te gaan zien. De Cinema Americain aan de Boekhorststraat leek een barok paleis, inclusief torentjes en prachtige façades. De bioscoop telde zo’n 400 stoelen en had een oppervlakte van 290 vierkante meter. Tekstbron en meer meer over Thalia op

Een reis om de wereld. Zoektocht naar de identiteit van Haagse bioscopen in de jaren vijftig – Elisa Mutsaers 1997

http://www.filmatelierdenhaag.nl/Research/Eigen%20onderzoek/Haagse%20bioscopen/64/____.html

DSC01030a

 

Du Midi

Mijn eerste bioscoopervaring was ergens rond 1965 toen ik een jaar of vijf. zes was. Ik ging met mijn oma en opa naar Sneeuwwitje van Walt Disney in de Haagse Passage-bioscoop. Bestaat niet meer. Ik kan me van de film nog het einde herinneren met de kwaadaardige heks. Het maakte indruk.

In de jaren daarna ging ik voornamelijk naar onze buurtbioscoop Du Midi in het Bezuidenhout, in de 2e Carpentierstraat, op de hoek van de Juliana van Stolberglaan, de laan waar ik ook tot mijn middelbare school woonde.

Voormalige bioscoop Du Midi in de 2e De Carpentierstraat. Bron: Haags Gemeente archief. Klik voor vergroting.
Bron: Haags Gemeente archief. Klik voor vergroting.

In Du Midi draaiden op de woensdagmiddag en mogelijk ook in het weekend kinderfilms. Het waren niet de beste films, soms een uitschieter met een live-action-film van Disney, maar vooral ook de oubollige Nederlandse kinderfilms als Dik Trom, Pietje Bell en Sjors en Sjimmie. Als kind zag ik al dat ze heel slecht waren en amateuristisch gemaakt. Voor de ouderen draaiden er ’s avonds min of meer recente films die in andere bioscopen waren uitgedraaid. Daar ben ik later eigenlijk nooit zo naar toe geweest.

Bij de jeugdfilms was het vaak rumoerig in de zaal en werd er ook door wat schoffies uit de buurt rottigheid uitgehaald, bijvoorbeeld door erwten naar het doek te gooien. Maar er was een oudere vrouw met een knotje en een streng uiterlijk met bril die de leiding had over de bioscoop. Ze greep altijd ogenblikkelijk in en schroomde niet om iemand de zaal uit te gooien. We waren bang van haar, een soort van feeks.

Maar al voor mijn veertiende jaar (de leeftijdskeuring toen) ging ik niet meer naar kinderfilms, maar naar de grote spektakel- en actiefilms als James Bond. Du Midi was verleden tijd. En ik was ook inmiddels verhuisd naar het Benoordenhout.

Maar op het eind van mijn tienertijd maakte ik weer kennis met de bioscoop. Mijn ietwat oudere zus had er een part-time-baantje als ouvreuse en zo kwam ik op mijn achttiende er ook part-time te werken achter de kassa, een baantje naast mijn studie. Mijn ouders waren blij met onze bijbaantjes, want zo hoefden ze voor ons niet meer het ziekenfonds te betalen, dat deed Du Midi nu.

En dan ga je toch anders tegen zo’n bioscoop aankijken. Zo wist ik al snel dat de bioscoop kort voor de oorlog gebouwd was als synagoge. Het zal niet lang gebruikt zijn door de oorlog, maar het moet ook na de oorlog nog een aantal jaren zijn gebruikt totdat het sloot en werd verkocht.

In 1930 telde Den Haag ruim 10.000 joden en na de oorlog waren dat er een 2.000, waarvan de meesten ondergedoken hadden gezeten. In de oorlog werden de diverse synagogen geplunderd. Een aantal synagogen werd na de oorlog gesloten en verkocht, waaronder het latere Cinema Du Midi dat in 1959 werd geopend. En de koper van de synagoge zal dan de man zijn geweest die ik nu als de eigenaar van Du Midi kende, de heer Schaap, een joodse man, die toen ik er werkte al erg oud was, hij werd ook de ‘ouwe Schaap’ genoemd. Ik denk dat hij al tegen de tachtig liep.

Maar toch kwam hij nog een paar maal per week met zijn Citroën DS langs en bemoeide zich vooral met de weekomzet. Hij had altijd twee koffertjes bij zich. Daar vervoerde hij het geld mee. Ik groette de man wel altijd, maar veel praten met hem deed je niet. Wel werd ik een paar maal met een van zijn koffertjes naar de bank in de Theresiastraat gestuurd om enkele tienduizenden guldens af te storten. Ik vond dat toen toch wel verantwoordelijke en enigszins riskante, zo niet gevaarlijke opdrachten.

Voor de ouwe Schaap was geen opvolging, ik geloof niet dat zijn kinderen enige interesse hadden. En zo goed ging het ook niet met de bioscoop. Jongeren bleven liever thuis tv kijken en ouderen hadden de films die ’s avonds draaiden vaak al gezien. Maar soms was er ook een hit met een film, zoals met Annie Hall van Woody Allen en Watership Down. De laatste film was een tekenfilm die het in andere bioscopen niet bijzonder had gedaan. Du Midi mocht hem afdraaien, maar opeens wordt het thema-nummer van de film, Bright Eyes van Art Garfunkel, een enorme hit en trekt de film opeens volle zalen. Ik heb dat nummer daardoor vaak gehoord, te vaak.

Du Midi begin jaren negentig. Bron: Haaglander, op Flickr.
Du Midi begin jaren negentig. Bron: Haaglander, op Flickr.

Alle ouvreuses en kassiers waren jonge mensen van mijn leeftijd. We hadden zo een leuk clubje dat onder leiding stond van Rob Klomp, de bedrijfsleider en die studeerde aan de TH in Delft. Maar de algehele supervisie was nog steeds in handen van die oude heks die ik van vroeger kende. Maar dat bleek een allerliefste vrouw op leeftijd te zijn, al ver over de 65, mevrouw Vieveen. Wat kan een mens zich vergissen. Ze praatte altijd honderduit, over de jeugd van tegenwoordig en over vroeger. Ze wist alles van goede manieren. Een genoegen om naar haar te luisteren. ’s avonds werd ze altijd door haar man met de auto opgehaald. Ook even aimabel, hij was musicus geweest in een zigeunerorkestje dat vooral op de Holland Amerika Lijn had gespeeld. Hij had ook altijd mooie verhalen over vroeger.

Dan was er nog een oudere man die wel eens opdook, de heer Lohman, die vroeger voor de KRO had gewerkt. Wat zijn rol precies was weet ik niet meer, maar mogelijk was hij de zakelijke man van de bioscoop, of een adviseur van de ouwe Schaap. En wederom een aardige man die graag over vroeger mocht vertellen.

Tot slot was er nog de operateur die in vaste dienst was en full-time werkte. Een vrij jonge, Hindoestaanse jongen. Wat introvert en gericht op de techniek. Leerde hem wel vrij aardig kennen. Later werd hij de hoofd-operateur van het Omniversum en heb ik hem een keer opgezocht in de indrukwekkende filmcabine met de enorme IMAX-projector.

En zo was het bij elkaar een leuk, klein familie-bedrijf om bij te werken. En vooral onderling met de jongere part-timers was er wel lol en contact. Maar later ging de studie voor en stopte ik, en een paar jaar later in 1984 sloot Du Midi voor goed zijn deuren. Tien jaar later in 1994 werd het gesloopt en nu staat er een woningcomplex. Tot slot nog twee anekdotes die ik me nog goed herinner.

De suikerzakjes

Bron: Catawiki.
Van Catawiki.

In Du Midi waren twee foyers, een grote beneden en een wat kleinere bij het balkon die alleen open ging als het erg druk was. In de pauze liep er ook iemand in de zaal rond met een houten, mobiel-verkooptableau, vooral voor de chocolade-ijsjes van Florencia met op de buitenkant een pinguïn op de verpakking (NB: Ik heb die grote ijsmachine voor de chocolade-ijsjes ooit ook als kind gezien, achter in de zaak aan de Torenstraat). Enfin, maar in Du Midi was er bij de entree ook een garderobe, daar zat mevrouw Vieveen altijd, want de meest centrale plek. Ook hielp ze mee in de pauze in de foyer, of placeerde ze soms bezoekers. Vooral de laatkomers, met een zaklampje de zaal in.

In de pauze werd er ook koffie geschonken uit een grote, elektrische koffiezet-ketel. Gewone filter-koffie en met een schepje Buisman. Bij de kopjes koffie kreeg iedereen een zakje suiker met de opdruk van de bioscoop. Dat was reclame, maar het had ook als functie dat daarmee het aantal kopjes koffie werd geteld voor de kasopmaak. Er was een speciale doos met suikerzakjes die dus iedere dag geteld werden. De doos zat in een grote kluis waar mevrouw Vieveen over waakte. Maar ja, niet iedereen gebruikte zijn zakje en was fraude niet uitgesloten. Ik geloof niet dat ermee gesjoemeld werd.

De Yorkshire Ripper

De diverse ruimtes in de bioscoop waren met elkaar verbonden door een klein, intern telefoon-netwerk met oude, zwarte, bakelieten telefoons met een draaischijf. Daar werd voor de leut veel gebruik van gemaakt als er niet veel te doen was en je met elkaar wilde praten. In de kassa stond ook een telefoon die op het gewone telefoonnet was aangesloten. Ook voor reserveringen natuurlijk. Aan de telefoon hing een antwoordapparaat voor de tijden dat er niemand was. Het antwoordapparaat luisterde je af en noteerde je soms een reservering. Er zat een standaard-bandje in dat was ingesproken. Maar ergens eind jaren zeventig is de Engelse politie naarstig op zoek naar een seriemoordenaar, de Yorkshire Ripper. Allerlei onopgeloste moorden, maar nu had Scotland Yard een belangrijke aanwijzing; ze hadden de stem van de vermoedelijke dader op band staan. Die kon je beluisteren als je naar een telefoonnummer belde. En zo had iemand van Du Midi naar Engeland gebeld en het huiveringwekkende fragment op het antwoordapparaat opgenomen en zo was het een tijd te horen voor iedereen die belde. Ik heb thuis nog eens gebeld naar de bioscoop en vond het een geweldige grap. Verder leidde het tot geen opschudding, of wat dan ook. Maar vergeten doe je zoiets dan niet.

In de loop van mijn Haagse jaren ben ik in veel bioscopen geweest, heb er ook nog verder in gewerkt, en heb ik veel films gezien. Ook altijd interesse voor de bioscopen zelf gehad. Daar wil ik later misschien nog weleens meer over schrijven. Maar nu eerst deze geschiedenis van Du Midi, een kleine voetnoot uit mijn persoonlijke en de Haagse geschiedenis.

Auteur: Moby Dirk. (Amsterdam – Den Haag 1960)

Met dank aan Haagspraker Ed Gool die voor dit artikel onderstaande foto van de nieuwbouw maakte.

NB:

De oorspronkelijke synagoge in de 2e Carpentierstraat (nummer 141 D) is ontworpen door de architecten J.S. Baars en J. Hegt. Het werd in 1937 gebouwd en werd in 1938 in gebruik genomen. Aan de zijkant bevonden zich drie langwerpige, gebrandschilderde ramen, gemaakt in het atelier van W. Bogtman, naar de ontwerpen van L. Pinkhof uit Den Helder.

De synagoge kon later makkelijk worden verbouwd tot bioscoop. In een synagoge bevindt zich vaak een balkon met een aparte vrouwengalerij, ook in deze synagoge. En dat werd later het bioscoop-balkon van Cinema Du Midi.

Mogelijk zijn er begin jaren negentig nog house-feesten gehouden, en waren er plannen om er een grote disco van te maken. De details weet ik niet.

Nieuwbouw 2e Carpentierstraat. Foto door Ed Gool.
Nieuwbouw 2e Carpentierstraat. Foto: Ed Gool, oktober 2014.

Bronnen:
Haags Gemeente archief, Haagse Beeldbank.
Catawiki Verzamelaarsplatform.
Haaglander.
Reliwiki: Artikel Het Vaderland 27 oktober 1937, Synagoge De Carpentierstraat.
Joods Historisch Museum, Joodse geschiedenis Den Haag.

The Grand Budapest Hotel

The Grand Budapest Hotel
The Grand Budapest Hotel

Een schrijver vertelt hoe hij als schrijver altijd de vraag krijgt hoe hij toch aan zijn te vertellen verhalen komt.
Zo stappen wij vanuit een enigszins verlopen eens ‘groots’ hotel in de jaren ’70 ineens in datzelfde hotel, alleen zo’n veertig jaar eerder.
Het verhaal speelt zich dan ook tussen de twee wereld oorlogen in af, met in de hoofdrollen een conciërge, een hotel loopjongen en het befaamde Grand Budapest Hotel dat ergens in een voor ons onbekend land staat hoog boven op een berg.
Het hotel heeft in die jaren zijn hoogtij dagen, met voor die tijd de bekende jaren ’20 grandeur, met chique gasten en rijkelijk vloeiende champagne.
Als snel vertelt het verhaal over de aanname, de inwerking en de loyaliteit van de loopjongen naar de conciërge toe. De man die in zijn taak als conciërge van het hotel een behoorlijke rol speelt in de levens van zijn gasten, waardoor natuurlijk vreemde, mooie, bizarre en uitdagende avonturen ontstaan.
Eerlijkheidshalve moet ik u vertellen dat ik eigenlijk zo min mogelijk wil vertellen over deze film, want ik denk dat dit één van de klassiekers van onze tijd gaat worden.
Werkelijk fenomenaal.
Deze film is tot in de puntjes verzorgd. De aankleding was prachtig, het decor overweldigend en de cast een lust voor het oog. De meest grote namen van Hollywood komen voorbij en spelen hun rol vol overtuiging en op excentrieke wijze.
Het is een hilarisch grappige, bijna cartooneske, film met een duister, doch te verwachten plot. Een betere reclame dan : MOET U ZIEN kan ik deze film niet geven.

Alles wat je moet weten voor je bezoek aan Rewire Festival 2013

Nieuwsbrief #8: 5 november 2013In deze nieuwsbrief vind je allerlei praktische informatie voor je bezoek aan REWIRE Festival 2013.Festivallocaties en vervoerDeze derde editie van REWIRE Festival vindt plaats in het centrum van Den Haag, rondom de Prinsegracht, Westeinde en Paviljoensgracht. De locaties; Teresia van Avilakerk, Prins27(voorheen bekend als Koorenhuis), GEMAK, Acte de Presence en Paard van Troje. Alle locaties liggen op een steenworp afstand van elkaar. Voor meer informatie over de locaties zie:www.rewirefestival.nl/info/venues.

Kom je met het openbaar vervoer? Het centrum van Den Haag is 24 uur per dag bereikbaar via óf station Den Haag Centraal óf station Den Haag Holland Spoor (HS). Vanaf Den Haag HS vertrekken bovendien op vrijdag- en zaterdagnacht nachttreinen naar Amsterdam, Utrecht, Leiden, Schiphol, Delft, Rotterdam, Dordrecht, Breda, Tilburg, Eindhoven en ’s Hertogenbosch. Zie www.ns.nl. Vanaf Den Haag Centraal kun je tram 2, 3, 4, of 6 nemen naar de Grote Markt of vanaf Den Haag HS tram 9 naar de Grote Markt. Deze afstand is ook lopend in een kwartier te doen. Voor een plattegrond klik hier.

Zoek je nog accommodatie in Den Haag, kijk dan even op onze website.

The_KVB_bertapfirsich.jpgThe KVB (door Berta Pfirsch)

Kaarten en polsbandjesWacht niet te lang met het online bestellen van kaarten; de weekend tickets zijn bijna uitverkocht. De festivalkassa bevindt zich in het Paard van Troje. Hier kun je terecht voor kaartverkoop en hier kun je ook je dagkaart of weekendkaart omruilen voor een polsbandje dat toegang verschaft tot alle festivallocaties.

Zo lang de capaciteit het toelaat zijn er beide dagen vanaf 22:00 uur aan de kassa van het Paard van Troje ook nachttickets verkrijgbaar voor het gereduceerde tarief van € 15.
Openingstijden kassa: vrijdag 8 november vanaf 18:30 uur en zaterdag 9 november vanaf 19:00 uur.

Programma en tijdschemaKies uit welke acts je niet wil missen met behulp van het online programmaboekje. Download het alvast hier. Natuurlijk krijg je het programmaboekje ook overhandigd op het festival.
Het up-to-date tijdschema is hier te vinden.
Natuurlijk kun je tijdens het festival altijd terecht op onze mobiele website en zijn we te vinden optwitter, facebook en instagram: rewirefestival. Daarnaast doet blog Eclectro ook dit jaar live verslag via de facebookpagina REWIRE Report.
Houd er rekening mee dat zalen een beperkte capaciteit hebben. Als je een optreden echt niet wil missen, zorg dan dat je op tijd op de locatie aanwezig bent.kelpe721b61.jpgKelpe

Meer…

Heb je na a.s. vrijdag en zaterdag geen genoeg van REWIRE? Dat is mooi, want REWIRE is dan nog niet afgelopen. De tentoonstelling Momentum – Als kunst nu moet gebeuren in GEMAK loopt door tot en met 14 december. In deze periode is er regelmatig extra programma op donderdagavond met artist talks, lezingen en performances. Toegang gratis / pay what you want.

Donderdag 14 november: 19:00 – 21:00 uur
Art Practice In Transition (gepresenteerd door GEMAK)
Een avond over de radicaal veranderende kunstenaarspraktijk met kunstenaar/cultureel ondernemer Mark de Weijer en kunstenaar/cultureel planner Hans Ligteringen, die vertellen over hun ingrijpend aangepaste beroepspraktijk in tijden van culturele en economische transitie. Moderator: Marie Jeanne de Rooij, directeur GEMAK.

Donderdag 21 november: 19:00 uur
Momentum marathon
Rondetafelgesprek over aandacht en tijd in de Nederlandse kunstwereld.
Gasten:
Valentijn Bijvanck, directeur Marres
Frank Koolen, kunstenaar
Mike Moonen, kunstenaar
Rowan van As, kunstenaar
Thijs Franssen, kunstenaar
Vincent Bijleveld, kunstenaar
Meer gasten worden later bekend gemaakt.

Donderdag 28 november: 18:00 – 22:0
Satellietgroep presenteert:
Premieren ‘Refugium’ en artist talk door Hendrik Lund Jorgensen (DK/SE)

Meer randprogrammering voor Momentum wordt snel aangekondigd.

Blijf op de hoogte via onze website en social media.
Heel veel plezier!

REWIRE FESTIVAL 2013
www.rewirefestival.nl

Locaties: Prins27 (Prinsegracht 27), Teresia van Avilakerk (Westeinde 12a, Spaansche Hof), GEMAK (Paviljoensgracht 20-24), Acte de Présence (Jan Hendrikstraat 17) en Paard van Troje (Prinsegracht 12)

Vrijdag 8 november: Modeselektor (dj-set) + vj Pfadfinderei / Ricardo Villalobos & Max Loderbauer present Re:ECM live / Nils Petter Molvaer & Moritz von Oswald / Iceage / The KVB / Black Marble / Stellar OM Source / Holly Herndon / Food + Fennesz / Møster! / Lumisokea / 751 / Intergalactic Gary / Still Serious Nic / The Otolith Group (screening)

Zaterdag 9 november: Julia Holter / Baths / Nathan Fake / Kelpe / Seams / Cloud Boat / James Ferraro / Lucrecia Dalt / Valgeir Sigurdsson / Tape / Moon Ate The Dark / Jerusalem In My Heart / dBridge / Lone / Space Dimension Controller / Loyu / Traxx / The Otolith Group (screening)

Tentoonstelling Momentum – Als kunst nu moet gebeuren:
Kunstenaars: Giorgio Andreotta Calò (IT), CM von Hausswolff (SE), Roger Hiorns (UK), Lyndsey Housden (UK), Frank Koolen (NL), Jonas Lund (SE), Aditya Mandayam (IN), Miranda Meijer (NL), Haroon Mirza (UK), Nishiko (JP), Ahmet Ögüt (TR), Cevdet Erek (TR), Berend Strik (NL)

Tentoonstellingsmaker: Juha van ’t Zelfde (NL)

open.php?u=3f15a30d33a2b53237cc94f9c&id=bc1e459a25&e=0f54459a90

Jobs

Jobs
Jobs

Een visionair is vaak een beetje een vreemde eend in de bijt.
Zo ook een van de geniale gasten die ooit het bedrijf Apple opgezet heeft, samen met een van zijn vrienden.
Het verhaal van Steve Jobs kennen we zo langzamer hand allemaal wel, maar wat is het dat een geniaal iemand scheidt van de meelopers onder ons?
En wat maakt de meelopers onder ons juist zo’n geniaal iemand doen volgen?
Met die gedachte ging ik naar de film kijken waar zoveel ophef over is, net zoals als over Steve Jobs in de loop der jaren.
Wie was nou die Jobs, die owh zo geweldige Steve Jobs, De man achter Apple, de iPhone en de iPod?
Na het zien van de film wist ik het; Een man met een weerbarstige attitude, overredingskracht, verkooptechniek, inzicht, volharding, met licht autistiforme gedragingen en met de hunkerende lust naar gezien te worden.
Want al deze soms wat (a)sociale kwaliteiten maakten deze man tot de mediatycoon van de afgelopen decennia.
De film maakt gebruik van mooie filmtechnieken qua kleuring, heeft daardoor een goed tijdsbeeld, niet al te tranentrekkerig, het verhaal is overtuigend gespeeld en leuk detail; de spelers zijn goed qua uiterlijkheden getroffen.
Een film om niets op aan te merken eigenlijk, behalve dat het wat mij betreft nogal aan de oppervlakte blijft qua emoties van deze man.
Let wel, de emoties worden wel in boosheden en frustratie getoond, maar wat het écht met hem doet, wat zijn zielenroerselen zijn, mis ik in het verhaal. Maar dat zal wel passend zijn geweest voor deze gedreven visionair….