Categorie: toen

Haagse herinneringen, voltooid verleden tijd en nostalgie

De Bloedheuvel of Oude Mannenberg

DSC07339a
Ik wist al langer van het bestaan van deze heuvel.l Ik had er diverse smeuïge verhalen over gehoord, maar onlangs kreeg ik info waar de heuvel te vinden was.

Zo op het oog is het gewoon een kleine heuvel in het Haagse Bos, maar wel een heuvel met een bloederige geschiedenis.

Zo heeft de beroemde Casanova die in 1758 Den Haag bezoekt er wel eens een duel uitgevochten. Casanova kwam naar Den Haag als afgezant van de Franse regering maar ook vanwege zijn Haags liefje de zangeres Teresa Imer bij wie hij naar horen zeggen een dochter had.
Het schijnt dat menig officier hier op de heuvel de eer van zijn geliefde heeft verdedigd, soms met zwaard, soms met een pistool.
De heuvel is gebruikt als executieplaats voor misdadigers die tot de doodstraf waren veroordeeld. De terechtstellingen waren openbaar. Dus het was een volksvermaak waar velen op afkwamen, het bloed vloeide rijkelijk in die tijd, hier dankt de heuvel ook de naam “Bloedheuvel” aan.

Het schijnt dat Constantijn Huygens een gedicht heeft geschreven waarin de bloedbank voorkomt maar ik heb het niet kunnen vinden.

Meer nieuws en interessante ontdekkingen over en in het Haagse Bos op een duidelijke wandelkaart waar u alles kunt terugvinden.

Een oefening van tamboers en pijpers op de Oude Mannenberg in het Haagse Bos. Fargue, P.C. la Bron Haagse Beeldbank
Een oefening van tamboers en pijpers op de Oude Mannenberg in het Haagse Bos.
Fargue, P.C. la
Bron Haagse Beeldbank

DSC07338a
Met dank aan
Bron
http://www.volkskrant.nl/archief/raadsels~a407586/
, Stichting 3 maart ’45
i.s.m. Haags Gemeentearchief, Staatsbosbeheer

 

Vondsten uit de Haagse schatkamer

Terrazzo in roze. Foto door Roel Wijnants.
Terrazzo in roze.
Vandaag wandelde ik vanaf bushalte Javastraat naar de Mauritskade om mijn weg te vervolgen op de Denneweg. Onderweg kwam ik twee staaltjes Italiaans vakmanschap tegen in de vorm van twee ingelegde huisnummers in een rechthoekig cartouche van terrazzo. Richting centrum kwam ik in de Kettingstraat weer een terrazzovloer tegen.
Terrazzo Evers, 1895, kapper. Foto door Roel Wijnants.
Terrazzo Evers, 1895, kapper.
Dat waren geen twee, maar drie vliegen in één wandelklap. Het terrazzo is gemaakt in 1895 in opdracht van kapper Evers.

Villa La Defense Badhuisweg

Voorkant van villa La Defense
Voorkant van villa La Defense

Aan de Badhuisweg bevinden zich een aantal bunkers, een daarvan is ingericht als Bunkermuseum. De andere bunker, die bekend is als zware munitiebunker S13, is jaren geleden omgebouwd tot woonhuis.
Na de oorlog heeft defensie de bunker in gebruik genomen. De bunker is ook gebruikt als opslag voor de zeer brandbare nitraatfilms die uit de vroege perioden van de film dateren. De nitraatfilms zijn thans opgeslagen in een bunkercomplex in het Westduinpark.

De villa bevindt zich naast het pad naar het Wilhelminaduin. De bunker is van oorsprong een munitiebunker: de muren zijn wel 3 meter dik. Aan de voorkant is nog een restant van de camouflage zichtbaar die gebruikt is om de bunker zoveel mogelijk op een gewone villa te laten lijken.
De woning op de bunker is een ontwerp van architectenbureau Philip Poell en heeft een oppervlakte van 25,5 bij 17,65 meter.
Een film over de woning is te zien op:
https://www.youtube.com/watch?v=jtUemZv0vyA

Zijkant van de villa met pad naar Wilhelminaparkje
Zijkant van de villa met pad naar de Wilhelminaparkje

Wilhelmina nam intrek in voormalig Joods bezit

Villa Nieuwe Parklaan 110Na een wandeling in het Belgisch Park besloot ik nog wat in de omgeving te wandelen. Ik kwam via de Badhuisweg op de Nieuwe Parklaan terecht en liep richting Kurhaus.
Opeens werd mijn aandacht getrokken door iets aan de gevel van een twee-onder-één-kap-villa. het bleek om een plaquette te gaan over Koningin Wilhelmina die na de oorlog een tijdje in één van de woningen heeft gewoond.
Foto gemaakt van de villa en de plaquette en verder gelopen naar tramhalte  Kurhaus. In een flits schoot de gedachte aan een struikelsteen door mijn hoofd, maar met de gedachte kon ik verder niet zoveel. Ik had wel een week daarvoor in Scheveningen een struikelsteen gefotografeerd, maar verder kwam ik niet.
Thuisgekomen ging ik op het internet wat rond zoeken en vond wat info over de villa en Koningin Wilhelmina.

Deze plaquette herdenkt het feit dat Koningin Wilhelmina hier op Nieuwe Parklaan 110 vlak na de Tweede Wereldoorlog verbleef, van 6 september 1945 tot 15 april 1946,
Na terugkeer in Nederland woonde Koningin Wilhelmina – uit medeleven met haar Volk – in een gewoon burgerhuis aan de Nieuwe Parklaan in Den Haag.
bron http://www.hethuisvanoranje.nl

Plaquette aan de gevel Nieuwe Parklaan 110
Plaquette aan de gevel Nieuwe Parklaan 110

Zo gewoon was de villa nou ook weer niet en het bleek dat ze meer dan één villa tot haar beschikking had. De naastgelegen huizen 112 en 114 huisvestten de hofhouding en de administratie.

In “Eenzaam maar niet alleen” schrijft Prinses Wilhelmina:

Ik vond in Scheveningen twee villa’s, aan de Parklaan, één voor de werkzaamheden die mijn omgeving te verrichten had, en één voor mijn persoonlijke bewoning. Begin september kon ik verhuizen. Beide huizen waren prettig gelegen en leken voldoende ruim voor het doel. Ik had er heerlijke zeelucht. Op den duur groeide ik er met mijn arbeid en vele paperassen uit en ik was blij toen ik het volgend voorjaar Het Loo weer kon betrekken. Spoedig nadat ik op orde was aan de Parklaan volgde de opening der tijdelijke Staten-Generaal.”

Bron: Wilhelmina prinses der Nederlanden, Eenzaam maar niet alleen. W. ten Have, Amsterdam 1959
http://www.dbnl.org/tekst/wilh001eenz01_01/wilh001eenz01_01_0008.php
Verder zoekend op het internet vond ik nog meer. Zo bleek het huis Nieuwe Parklaan 110 van een gedeporteerde joodse familie afkomstig te zijn:
http://www.joodsmonument.nl/person/467104
Emanuel Kahn bezat het recht van erfpacht van Nieuwe Parklaan 110 te Scheveningen, bewoond door zijn dochter en haar gezin. Zowel zijn dochter als twee kleinkinderen die hier woonden kwamen om in Auschwitz.

Joden werd in de periode ’40-’45 alle bezit ontnomen. Den Haag had toen mr.dr. H. Westra, een NSB-burgemeester die zich actief het joods bezit toe-eigende.
En uitgerekend Koningin Wilhelmina neemt in ’45 haar intrek in een geroofd joods huis. Wie van haar adviseurs dacht: “de bewoners zijn toch vermoord, dus we kunnen hier rustig een tijdje gebruik maken van deze villa.”

Toen ik er achter was hoe het zat met de villa, moest ik even een flinke pauze inlassen.

Nog gekker maakte de naoorlogse Haagse gemeenteraad het: Deze wilde over de periode dat de familie geen erfpacht kon betalen, omdat ze afgevoerd cq. vermoord waren – er was slechts een overlevende, bleek later – na de oorlog gewoon de ontbrekende erfpacht innen.

Dit bleek uit de wijze waarop de gemeente de erfpachtgelden en straatbelasting (tegenwoordig de onroerendezaak-belasting geheten) over de periode 1942 tot mei 1945 van teruggekeerde Joodse Hagenaars probeerde te innen. Ze moesten deze gelden betalen over een periode waarin hun huizen leegstonden of bewoond werden door NSB’ers of anderen.
Bron: http://www.joodserfgoeddenhaag.nl/joodse-oorlogsslachtoffers-en-de-inning-van-erfpacht-en-straatgeld/

Kortom, een huis met een geschiedenis die er niet om liegt. Vandaar dat ik in een flits de struikelstenen zag. Er ligt een mooie taak voor de gemeente om hier iets aan te doen. Maar ik vrees dat ze liever niet erkennen dat de koningin haar intrek nam in een geroofd huis met zo’n tragische  geschiedenis.

Haagse Struikelstenen – Deel 2

In 2013 schreef ik op Haagspraak:

“De vroegere Joodse buurt zou ongeveer duizend zogenaamde struikelstenen of Stolpertsteine krijgen. Deze berichten verschenen in diverse kranten en op websites in 2011. Het is nu 2013, maar wat ik ook zoek op het internet, nergens kan ik een bevestiging vinden, dat er ook maar één struikelsteen is geplaatst. Wil men de struikelstenen liever niet geplaatst hebben vanwege de niet zo florissante houding in die duistere periode”?

Stolpersteine is een project van de Duitse kunstenaar en ondernemer Gunter Demnig (1947, Berlijn). Hij brengt gedenktekens aan op het trottoir voor de huizen van mensen die door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn.
Deze Stolpersteine (letterlijk ‘struikelstenen’) herinneren onder andere aan Joden, Sinti en Roma, politieke gevangenen, homoseksuelen, Jehova’s getuigen en ‘euthanasieslachtoffers’.

De kunstenaar noemt ze Stolpersteine omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen.
(bron Wikipedia)

Het is nu december 2015  en heb ik na na lang speuren,  zoeken, wandelen en fietsen alles bij elkaar 10 struikelstenen gevonden. Er zouden ± 1000 stenen geplaatst worden, wat op zich al erg mager is. Den Haag en Scheveningen telden voor de oorlog ongeveer 20.000 joden verdeeld over de wijken Centrum, Bezuidenhout en omgeving Harstenhoekweg, daar woonden voor en in de oorlog de meesten joden. De bekende ‘Van Ostadewoningen’ in de Schilderswijk, gebouwd voor arme Joden uit Den Haag, je zou daar toch wat struikelstenen verwachten, niet een steen in het hele hofje te vinden.

In de  omgeving Wagenstraat, voor en in de oorlog toch een druk bewoonde buurt, met  Joden is niet één struikelsteen te vinden. In Scheveningen en in het Bezuidenhout heb ik er een paar gevonden, maar van de toegezegde 1000 is bitter weinig terecht gekomen. Op de Harstenhoekweg in Scheveningen woonden 66 joodse families, niet een steen te vinden. De gemeente is erg laks, ondanks de mooie woorden bij de onthulling van een struikelsteen.

“De joodse inwoners van Scheveningen, evenals die van Den Haag, zullen wij nimmer vergeten,” zei burgemeester van Aartsen in 2011.

Voor info over het aanmelden van een struikelsteen http://www.denhaag.nl/home/bewoners/loket/to/Stolperstein-gedenkteken-melden.htm

Particulieren moeten een adres aanmelden bij de gemeente. Daarna moeten ze de buren  rondom het bewuste adres informeren. Als dat in orde is gaat de gemeente  eventueel over op plaatsing van een struikelsteen.
Het is ruim 70 jaar na WOII. Eventuele getuigen van adressen van waar de gedeporteerden woonden zijn er niet, dus zou de gemeente hier een taak op zich moeten nemen. Tien struikelstenen getuigd niet van enige sympathie voor de nooit teruggekeerden.
Hier is info te vinden over Koenraad Huib Gezang, een van de slachtoffers waar wel een struikelsteen voor is geplaatst: http://1940-1945.bloemendaal.nl/index.php?id=88

Zie ook het eerdere artikel: ‘Haagse struikelstenen’