Haagse Struikelstenen – Deel 2

In 2013 schreef ik op Haagspraak:

“De vroegere Joodse buurt zou ongeveer duizend zogenaamde struikelstenen of Stolpertsteine krijgen. Deze berichten verschenen in diverse kranten en op websites in 2011. Het is nu 2013, maar wat ik ook zoek op het internet, nergens kan ik een bevestiging vinden, dat er ook maar één struikelsteen is geplaatst. Wil men de struikelstenen liever niet geplaatst hebben vanwege de niet zo florissante houding in die duistere periode”?

Stolpersteine is een project van de Duitse kunstenaar en ondernemer Gunter Demnig (1947, Berlijn). Hij brengt gedenktekens aan op het trottoir voor de huizen van mensen die door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn.
Deze Stolpersteine (letterlijk ‘struikelstenen’) herinneren onder andere aan Joden, Sinti en Roma, politieke gevangenen, homoseksuelen, Jehova’s getuigen en ‘euthanasieslachtoffers’.

De kunstenaar noemt ze Stolpersteine omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen.
(bron Wikipedia)

Het is nu december 2015  en heb ik na na lang speuren,  zoeken, wandelen en fietsen alles bij elkaar 10 struikelstenen gevonden. Er zouden ± 1000 stenen geplaatst worden, wat op zich al erg mager is. Den Haag en Scheveningen telden voor de oorlog ongeveer 20.000 joden verdeeld over de wijken Centrum, Bezuidenhout en omgeving Harstenhoekweg, daar woonden voor en in de oorlog de meesten joden. De bekende ‘Van Ostadewoningen’ in de Schilderswijk, gebouwd voor arme Joden uit Den Haag, je zou daar toch wat struikelstenen verwachten, niet een steen in het hele hofje te vinden.

In de  omgeving Wagenstraat, voor en in de oorlog toch een druk bewoonde buurt, met  Joden is niet één struikelsteen te vinden. In Scheveningen en in het Bezuidenhout heb ik er een paar gevonden, maar van de toegezegde 1000 is bitter weinig terecht gekomen. Op de Harstenhoekweg in Scheveningen woonden 66 joodse families, niet een steen te vinden. De gemeente is erg laks, ondanks de mooie woorden bij de onthulling van een struikelsteen.

“De joodse inwoners van Scheveningen, evenals die van Den Haag, zullen wij nimmer vergeten,” zei burgemeester van Aartsen in 2011.

Voor info over het aanmelden van een struikelsteen http://www.denhaag.nl/home/bewoners/loket/to/Stolperstein-gedenkteken-melden.htm

Particulieren moeten een adres aanmelden bij de gemeente. Daarna moeten ze de buren  rondom het bewuste adres informeren. Als dat in orde is gaat de gemeente  eventueel over op plaatsing van een struikelsteen.
Het is ruim 70 jaar na WOII. Eventuele getuigen van adressen van waar de gedeporteerden woonden zijn er niet, dus zou de gemeente hier een taak op zich moeten nemen. Tien struikelstenen getuigd niet van enige sympathie voor de nooit teruggekeerden.
Hier is info te vinden over Koenraad Huib Gezang, een van de slachtoffers waar wel een struikelsteen voor is geplaatst: http://1940-1945.bloemendaal.nl/index.php?id=88

Zie ook het eerdere artikel: ‘Haagse struikelstenen’

Dodenherdenking

Doden herdenking. Foto door Roel Wijnants, op Flickr.

Vandaag 4 mei, is het Nationale dodenherdenking met om 20.00 uur twee minuten stilte.

Tijdens de twee minuten stilte worden alle Nederlandse oorlogsslachtoffers herdacht, een aantal van deze slachtoffers geef ik hier even wat speciale aandacht.

In 2011 werd aangekondigd de plaatsing van ongeveer 1000 struikelstenen voor de joodse slachtoffers in Den Haag ter herinnering aan de 17.0000 slachtoffers die gevallen zijn. Na veel zoek en schrijfwerk heb ik slechts een handvol struikelstenen kunnen vinden.

Woningen waar joden woonden, die de oorlog niet overleefd hebben, krijgen een steen met een opschrift, daarop staat het geboortejaar, datum van overlijden en in welk concentratiekamp zij verbleven.

Via de naam op de struikelsteen in Kijkduin, ben ik achter de schrijnende geschiedenis van Remi van Duinwijck ofwel Koenraad Huib Gezang gekomen.

Remi van Duinwijck ofwel Koenraad Huib Gezang. Foto door Roel Wijnants, op Flickr.

De foto van de struikelsteen zal op de website worden geplaatst en naar Zweden worden gestuurd, broer Edward Gezang overleefde de oorlog en woont in Zweden.

Kaddish van de rouwenden. Foto door Roel Wijnants, op Flickr.

Juliana van Stolberglaan Gezin Benjamin van Dantzig-Berkelouw. Foto door Roel Wijnants, op Flickr.
Juliana van Stolberglaan Gezin Benjamin van Dantzig-Berkelouw.
Juliana van Stolberglaan Gezin Weduwe Regina de Levie-van Gelder. Foto door Roel Wijnants, op Flickr.
Juliana van Stolberglaan Gezin Weduwe Regina de Levie-van Gelder.