Haagspraak

Hoe vang je een strandbeest? Vrij eenvoudig: je pakt het bij de horens, net als een texaanse koe. Deze les zal Theo Jansen je bijbrengen als je voor hem werkt als cowboy. Wat hij er niet bij vertelt is dat je als cowboy op het Zuiderstrand in Scheveningen soms natte voeten krijgt: strandbeesten lopen maar al te graag het water in.

Leuk allemaal, maar wat is dat nou: een strandbeest?

Wellicht moet ik enige uitleg verschaffen bij dat woord. Voor sommigen van jullie zal Theo Jansen wellicht een bekende naam zijn, als kunstenaar is hij dat uiteraard voor velen ook weer niet. Theo Jansen werd in 1948 geboren in Scheveningen en is tegenwoordig inwoner van Delft. Begin jaren ‘90 verscheen een column in de Volkskrant van zijn hand, waarin hij een tweetal imaginaire beesten beschreef die zand opwierpen en de mens in zijn strijd tegen de zee bijstonden in het creeren van nieuwe duinen. Na dit artikel besloot hij zich toe te leggen op het realiseren van deze droom: het scheppen van een nieuwe natuur. Strandbeesten bestaan uit kunstof en leven van de wind: afgezien van de zeilen zijn ze geheel opgebouwd uit PVC en tie-wraps.

Theo was als kunstenaar al vroeg gefascineerd door evolutie en dit zie je terug in zijn werk. En niet alleen in de naamgeving van zijn beesten, die allen tot de Animaris-familie behoren. Zo zijn, bijvoorbeeld, de poten van zijn strandbeesten ontstaan in een computerprogramma dat evolutionaire principes hanteert om tot een goede oplossing te komen voor de vele problemen die het voortbewegen over zand met zich meebrengt.

Voet van een strandbeest. Foto: Oenkenstein

Elk jaar doet een nieuwe generatie van deze wonderlijke creaties zijn intrede, een generatie waarin weer nieuwe concepten en ideeen verwerkt zijn die het overleven van het genus ‘Animaris’ mogelijk moet maken. Tot nog toe is dit overleven beperkt: sommige strandbeesten leven niet veel langer dan enkele minuten. Allen sterven ze uit aan het einde van het seizoen.

Cowboy zijn bij Theo Jansen is maar een paar dagen per jaar mogelijk: ergens in de nazomer laat hij zijn strandbeesten los op het Zuiderstrand van Den Haag. Gedurende een dag of drie is er dan tijd voor filmopnames, een aantal demonstraties voor bezoekers en toevallige passanten en veel oplapwerk: strandbeesten lopen de eerste hulp in Theo’s zeecontainer in en uit.

Foto: Oenkenstein

De generatie strandbeesten van 2012 heette ‘Animaris Adulari’. De soort zou bij de WWF al snel op een beschermde lijst komen: ze waren met zijn zessen. Ook was er een afwijkend exemplaar te vinden in hun kudde: een dame met het dubbele aantal poten. Zij was bijna twee keer zo zwaar als de rest en vertoonde enig divagedrag: haar op tijd terug krijgen voor de lunch na een strandwandeling vereistte veel extra werk van de cowboys. Met veel geduld en het nodige duw-en trekwerk was ook zij echter wel tegen de wind in weer thuis te krijgen.

Vele poten. Een strandbeest met sterallures. Foto: Oenkenstein

Deze soort is echter nu alweer uitgestorven. Wellicht zijn hun stoffelijke overschotten nog te vinden op de strandbeestenbegraafplaats bij Theo’s atelier in Ypenburg. Hier rusten de dode strandbeesten, terwijl hun gele PVC-skeletten langzaam verbleken in de wind.

Informatie over Theo Jansen en de strandbeesten kan gevonden worden op: http://www.strandbeest.com/